Stručna ekskurzija u Moravske Toplice: pametni razvoj lokalne zajednice, turizma i opštinskih projekata

U okviru studijskog programa Menadžment pametnih gradova na DOBA Fakultetu smo 19. juna 2026. organizovali stručnu ekskurziju u Moravske Toplice, u severoistočnoj Sloveniji. Ekskurzija je bila namenjena povezivanju teorijskih znanja s praktičnim primerima iz lokalnog okruženja, upoznavanju razvojnih projekata opštine i prepoznavanju dobrih praksi u oblasti pametnih gradova, održivog razvoja, turizma, mobilnosti i upravljanja lokalnom zajednicom.

Studenti su se na ovogodišnjoj ekskurziji fokusirali na istraživanje opštine Moravske Toplice kao primera lokalne zajednice sa izraženim turističkim, prirodnim i razvojnim potencijalom. Pre polaska su u okviru timskih aktivnosti istraživali opštinu, njene projekte i razvojne izazove i pripremili pitanja za predstavnike opštine. Time su se za terenski rad pripremili sadržajno i problemski usmereno.

Ekskurzija je počela u Opštini Moravske Toplice, gde su učesnike primili predstavnici opštine. Nakon uvodnog obraćanja gradonačelnika, kao i obraćanja zamenika gradonačelnika i člana opštinskog veća, studenti su se upoznali sa aktuelnim opštinskim projektima, između ostalog s projektima u okviru Dogovora za razvoj regiona, programima Interreg i CERV, kao i ključnim investicijama opštine. Usledio je obilazak investicije u praksi – trim staze Moravske Toplice – gde su studenti mogli neposredno da upoznaju značaj ulaganja u javnu infrastrukturu, kvalitet života, rekreaciju i održivo uređenje prostora.

U nastavku su posetili Turističko-informativni centar Moravske Toplice, gde su se upoznali s njegovim radom, turističkom ponudom i projektima koji doprinose prepoznatljivosti mesta. Posebno iskustvo predstavljala je vožnja turističkim vozićem u Tešanovce, gde je usledila prezentacija preduzeća JKP Čista narava d.o.o. Studenti su tako stekli uvid i u rad javnih službi i značaj efikasnog upravljanja lokalnom infrastrukturom za razvoj pametne zajednice.

Program se nastavio obilaskom hotela i Termi 3000, koje predstavljaju važan deo turističkog identiteta Moravskih Toplica, kao i animacijom na golf terenu Moravske Toplice. Tokom celog dana studenti su na terenu posmatrali kako se elementi pametnog grada i pametne zajednice pokazuju u praksi – od opštinskih razvojnih projekata i turističkih usluga do mobilnosti, prostornog planiranja, javne infrastrukture i saradnje različitih zainteresovanih strana.

Ovogodišnja ekskurzija bila je posebna pre svega zbog interdisciplinarnog pristupa, aktivne pripreme studenata pre polaska i neposrednog kontakta s lokalnim predstavnicima i pružaocima usluga. Studenti nisu samo slušali prezentacije, već su kroz terensko istraživanje, postavljanje pitanja i posmatranje dobrih praksi razmišljali o mogućnostima daljeg razvoja Moravskih Toplica u pravcu pametne, održive i inkluzivne lokalne zajednice.

Izuzetno nam je drago zbog prilike za saradnju s Opštinom Moravske Toplice i drugim lokalnim zainteresovanim stranama, koje su studentima omogućile uvid u konkretne razvojne projekte i izazove lokalnog okruženja. Ekskurzija je studentima ponudila dragoceno iskustvo prenosa znanja u praksu i pokazala koliko je pri razvoju pametnih zajednica važno uzeti u obzir lokalne karakteristike, potrebe stanovnika, turistički potencijal i saradnju među različitim akterima.

Nekoliko utisaka naših studenata:

• Najveći utisak na nas su ostavili projekti koji povezuju digitalizaciju, održivu mobilnost, očuvanje prirodne baštine i razvoj turizma. Zanimljivo je bilo videti kako opština pojedinačne projekte ne posmatra odvojeno, već ih povezuje u zajedničku razvojnu priču koja doprinosi kvalitetu života stanovnika i većoj prepoznatljivosti mesta.
• Takođe je važno istaći da opština Moravske Toplice, koja je pokretačka snaga turizma u Prekmurju, razvoj turizma vidi u širenju i traženju novih proizvoda i programa u turizmu, u samom kvalitetu ponude, a ne u masovnom turizmu. Zato je ovde naglasak na održivom turizmu, uz suživot svih koji na ovom prostoru i žive.
• Ova ekskurzija nije bila samo prilika za sticanje novih znanja i upoznavanje uspešnih praksi u lokalnom okruženju, već i dragocena prilika za lične susrete. Mnogi od nas su se, naime, prvi put uživo sreli sa svojim kolegama, sa kojima smo tokom studija sarađivali na daljinu. Zajedno smo proveli divan dan, stvorili nova prijateljstva, učvrstili međusobne kontakte i stvorili prijatne uspomene koje će ostati s nama još dugo nakon završetka ekskurzije.
• Moravske Toplice ćemo zato pamtiti kao mesto gostoljubivosti, razvoja, saradnje i prijatnog druženja.
• Stručna ekskurzija u Moravske Toplice omogućila nam je da na konkretnom primeru upoznamo kako i manja opština može uspešno da razvija elemente pametne zajednice. Posebno smo bili pozitivno iznenađeni time kako opština sistematično povezuje turizam, održivi razvoj, sport, digitalizaciju i međunarodnu saradnju u zajedničku razvojnu strategiju.
• Zanimljivo je bilo videti kako opština brojnim projektima postepeno poboljšava kvalitet života stanovnika, a istovremeno jača svoju prepoznatljivost kao održiva turistička destinacija.
• Ekskurzija nam je potvrdila da i manje opštine mogu postati primer uspešnog održivog razvoja ako umeju da iskoriste svoje prednosti, sarađuju s lokalnim okruženjem i dugoročno planiraju razvoj. Pritom smo stekli brojne nove ideje koje ćemo moći da upotrebimo i u daljem studiranju i razmišljanju o razvoju pametnih gradova i zajednica.

Za srdačan prijem, gostoljubivost i odličnu organizaciju iskreno se zahvaljujemo Opštini Moravske Toplice, svim predavačima i domaćinima, kao i našem studijskom kolegi i zameniku predsednika opštine Saši Koci, koji nam je sa svojim timom približio rad opštine i njene razvojne smernice.